عربی امروز

آموزش عربی

چگونه بدانیم کدام واژه ریشه عربی و کدام ریشه فارسی دارد؟

عادل اشکبوس 

هرچند برای کسی که به دو زبان چیره نیست  کار دشواری است ولی راه های ساده ای هم وجود دارد که دانستن آنها جالب است. از میان 32 حرف الفبای فارسی برخی حروف تنها ویژه واژه های عربی است .

حرف (ث) : هر واژه ای که دارای  ث  است بی گمان عربی است و ریشه ی فارسی ندارد . جز (کیومرث: مرد دانا یا گاو مرد) ، ( تـَهمورث : دارنده ی سگ نر قوی ) و واژگان لاتین مانند بلوتوث یا نام هایی مانند ادوارد ثورندایک و ... که بسی آشکار است نام های لاتین هستند نه عربی یا فارسی.

بسم الله الرحمن اارحیم

 کارگاه درس عربی

در روز سه شنبه یازدهم اسفند ماه 88 جلسه کارگاهی درس عربی مقطع متوسطه با حضور دبیران منطقه زرین آباد و سرگروه درس عربی استان در کانون دانش آموزی سید احمد خمینی پهله زرین آباد برگزار شد . همکاران در این جلسه به بحث و بررسی چگونگی تدریس درس مذکور وروشهای نوین تدریس در هرچه بهتر ارائه دادن درس عربی پرداختند ودر خصوص اشکالات کتب درسی مقطع متوسطه تبادل نظر گردند .

 حاضرین در جلسه :

-          عبد العلی نقی پورسرگروه درس عربی دراستان

-          جواد منصورزاده سرگروه درس عربی درمنطقه

-          احمد میمه ای  دبیر آموزشگاههای مفتح و امام علی (ع)

-          خانم باوند پور دبیر آموزشگاه عصمت

-          خانم یارعلی زاده دبیر آموزشگاه عفت

برخی ازمسائل مورد بحث در جلسه :

-          اشکالات موجود در کتب درسی و عدم رفع آنها در طول سنوات گذشته

-          بحث اغراءوتحذیر

-           بحث تشخیص مستثنی در مستثنی مفرغ

-           بحث ضمیر فصل

-          بحث ضمیر متصل مرفوع در تشخیص معارف

-           بحث کاربرد برخی از ادوات جازمه در ترجمه

-           عدم بارم بندی مدون در خصوص عربی کارودانش

-           عدم نیاز به بحث در خصوص مثنای کلمات مبنی

-          بررسی چگونگی ترجمه نمودن برخی عبارات واشعار کتب درسی و تجزیه و تلیل آنها

  طرح درس سالانه

یكي از اصول پذيرفته شده ي آموزش نوين استفاده از طرح درس است طرح درس عبارت استاز خط مشي آموزشي كه توسط معلم براي تدريس يك موضوع خاص تدوين مي شود و شاملطرح درس سالانه و روزانه است. طرح درس سالانه برنامه ای مدون است جهت رعایت بودجه بندی و رعایت زمان مناسب برای هر درس بر طبق محتوای آن وطرح درس روزانه مجموعه فعاليتهايي است كه معلم برايرسيدن به يك يا چند هدف آموزشي در يك جلسه تدريس پيش بيني مي كند.

فوائد طرح درس: به فرآيند تدريس نظم مي بخشد- از به هدر رفتن وقت و نيرو جلوگيري        مي كند- از تكرار مطالب و بيان مطالب بيهوده و حذف موارد ضروري پرهيز مي شود - وظيفه معلمو فراگير را مشخص مي كند - توجه معلم را به انتخاب روش هاي مناسب جلب مي كند –امر ارزشيابي را آسان مي كند

در اين مقال نگارنده به ارائه ي طرح درس سالانه درس عربي یک پایه اول دبیرستان پرداخته است امیدوارم همکاران محترم ضمن استفاده، نقایص آن را با تجربیات ارزنده ی خویش مرتفع سازند .

  احمد می می – دبیر عربی

 آبان ماه 88

بسم الله الرحمن الرحیم

 موضوع:              نام مکانها در مُعلقات شاعران جاهلی

 گـردآورنده:        احمد می می

شعراى مهم عرب جاهلى

كتاب: تاريخ پيامبر اسلام، 18

پيش از ظهور اسلام هفت قصيده كه از لحاظ فصاحت و بلاغت بى‏نظير بودند در خانه كعبه آويخته شده بودند، به اين هفت قصيده «معلقات سبع» مى‏گفتند، اسامى گويندگان اين هفت قصيده به شرح ذيل است:

1 ـ امرؤ القيس بن حجر كندى، متوفى به سال 540 ميلادى، صاحب قصيده لاميه ⁽¹⁾ .

2 ـ طرفة بن عبد بكرى، از قبيله «بكر بن وائل» از قبايل «عدنانى» صاحب قصيده «داليه» متوفى در حدود سال 569 ميلادى ⁽²⁾ .

3 ـ زهير بن أبى سلمى مزنى، از عرب «عدنانى» صاحب قصيده «ميميه» متوفى به سال 627 ميلادى ⁽³⁾ .

4 ـ لبيد بن ربيعه عامرى صحابى، صاحب قصيده «الفيه» متوفى به سال 661 ميلادى ⁽⁴⁾ . ـ عمرو بن كلثوم بن مالك عدنانى، صاحب قصيده نونيه متوفى در حدود سال 584 م ⁽⁵⁾ .

6 ـ عنترة بن شداد عبسى.صاحب قصيده ميميه متوفى در حدود سال 615 م ⁽⁶⁾ .

7 ـ حارث بن حلزه يشكرى عدنانى.صاحب قصيده همزيه ⁽⁷⁾ ، متوفى در حدود سال 570 م.

برخى أصحاب معلقات را ده نفر دانسته‏اند و سه نفر ذيل را افزوده‏اند.

8 ـ عبيد بن أبرص أسدى، صاحب قصيده باثيه كه «منذر بن ماء السماء» پادشاه حيره، متوفى در سال 554 ميلادى او را كشت ⁽⁸⁾ .

9 ـ أعشى قيس: ميمون بن قيس بن جندل، صاحب قصيده لاميه ⁽⁹⁾ متوفى به سال 7 ه.

10 ـ نابغه ذبيانى: زياد بن معاويه، صاحب قصيده داليه ⁽¹⁰⁾ ، متوفى به سال 604 م؟ .

دنیس جانسون دیویس را همه كسانی كه ادبیات معاصر عرب را از راه ترجمه انگلیسی شناخته‌اند،می‌شناسند. او مترجمی است كه نامش با ترجمه ده‌ها اثر معروف عربی به انگلیسی گره خورده، و بیش از چهار دهه است كه به طور فعال در این عرصه حضور دارد. در واقع می‌توان گفت كه دیویس كسی است كه ادبیات جدید عرب را با ترجمه‌های خود جهانی كرده است، یعنی ترجمه‌های او امكانی فراهم آوردند كه جهان با ادبیات معاصر عرب آشنا شود. او علاوه بر ترجمه، در انتشار چند مجله ادبی عربی نیز سهم داشته است. یكی از این مجلات مجله اصوات (صداها) است كه از سال1961 در لندن آغاز به انتشار گذاشت و خود من تا شماره هشت آن را دیده‌ام. باری، دیویس بسیاری از آثار محفوظ را به انگلیسی برگردانده كه جدیدترین آنها «أصداء السیره الذاتیه» (جزو آخرین آثار محفوظ) است، که چنانکه دکتر جابر عصفور گفته ، با مقدمه نادین گوردیمر منتشر شده است. همچنین آثار نویسندگان دیگری را نیز ترجمه كرده كه از میان آنها می‌توان به‌این نویسندگان اشاره کرد: یحیی حقی (قندیل ام‌هاشم)، یحیی الطاهر عبدالله (جبل الشای الاخضر)، محمد البساطی (خانه‌ای پشت درختان و مجموعه داستانی از همین نویسنده به نام «خانه شیشه‌ای»)، سعید الكفراوی (تل الغجر). او این اواخر، شاید بر اثر نیاز مادی، به ترجمه كتاب‌هایی چون «احیاء علوم الدین» غزالی رو آورده و با دكتر عزالدین ابراهیم، نویسنده عرب در اجرای یك پروژه بزرگ ترجمه همكاری كرده است. این دو اكنون سرگرم ترجمه یك كتاب قطور درباره معانی قرآن هستند كه «قراءات من القرآن الكریم» نام دارد. (نیاز مادی را از َآن جهت پیش می‌کشم که احتمالا ترجمه آثار ادبی عرب – ولو مشهورترین آنها- نفع چندانی عاید مترجم نمی‌کند. و این رویکرد متاسفانه خسرانی برای ادبیات عرب است که در شرف از دست دادن مترجمی‌چون اوست.)

هدف قيام امام حسین (ع)

هدف قيام امام حسين(عليه السلام) را به آسانى و بدون تكلّف مىتوان از سخنان آن حضرت استنباط كرد.
آن گاه كه امام(عليه السلام) بر اثر تهاجم عمّال حكومت ناچار شد از مدينه خارج گردد، در ضمن نوشته هاى، هدف حركت خود را چنين شرح داد:
1 ـ «إِنّى لَمْ أَخْرُجْ أَشِرًا وَلا بَطَرًا وَلا مُفْسِدًا وَلا ظالِمًا وَإِنَّما خَرَجْتُ لِطَلَبِ الاِْصْلاحِ فى أُمَّةِ جَدّى، أُريدُ أَنْ آمُرَ بِالْمَعْرُوفِ وَأَنْهى عَنِ الْمُنْكَرِ وَأَسيرَ بِسيرَةِجَدّى وَأَبى عَلِىِّ بْنِ أَبيطالِب»; يعنى: «من از روى خود خواهى و خوشگذرانى و يا براى فساد و ستمگرى قيام نكردم، من فقط براى اصلاح در امّت جدّم از وطن خارج شدم.
مىخواهم امر به معروف و نهى از منكر كنم و به سيره و روش جدّم و پدرم على بن ابيطالب عمل كنم.»در اين سخن چند نكته مهمّ، شايان توجّه است:1 ـ اصلاح امّت، 2 ـ امر به معروف و نهى از منكر، 3 ـ تحقّقِ سيره و روش پيامبر و على(عليهم السلام).
2 ـ آن حضرت در مقام ديگرى فرموده است:«أَللّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ ما كانَ مِنّا تَنافُسًا فى سِلْطان وَلاَاِلْتماسًا مَنْ فُضُولِ الْحُطامِ وَلكِنَّ لِنَرُدَّ الْمَعالِمَ مِنْ دينِكَ وَنَظْهِرَ الاِْصْلاحَ فى بِلادِكَ وَيَأْمَنَ الْمَظْلُومُونَ مَنْ عِبادِكَ ويُعْمَلَ بِفَرائِضِكَ وَسُنَنِكَ وَأَحْكامِكَ.»«بار خدايا! تو مىدانى كه آنچه از ما اظهار شده براى رقابت در قدرت و دستيابى به كالاى دنيا نبوده، بلكه هدف ما اين است كه نشانه هاى دينت را به جاى خود برگردانيم و بلادت را اصلاح نماييم، تا ستمديدگان از بندگانت امنيّت يابند و به واجبات و سنّتها و دستورهاى دينت عمل شود.»در اين سخن هم چند نكته قابل توجّه است:1 ـ برگرداندن نشانه و علائم دين به جاى اصلى خود،2 ـ اصلاحات در همه شهرها،3 ـ ايجاد امنيّت براى مردم،4 ـ فراهم ساختن زمينه عمل به واجبات و مستحبّات و احكام الهى.
3 ـ در برخورد با سپاه حرّ بن يزيد رياحى فرمود:«أَيُّهَا النّاسُ فَإِنَّكُمْ إِنْ تَتَّقُوااللهَ وَتَعْرِفُوا الْحَقَّ لاَِهْلِهِ يَكُنْ أَرْضى للهِ وَنَحْنُ أَهْلُ بَيْتِ مُحَمَّد(صلى الله عليه وآله وسلم) أَوْلى بِوِلايَةِ هذا الاَْمْرِ مِنْ هؤُلاءِ الْمُدَّعينَ ما لَيْسَ لَهُمْ وَالسّائرينَ بِالْجَوْرِ وَالْعُدْوانِ.»«اى مردم اگر شما از خدا بترسيد و حقّ را براى اهلش بشناسيد، اين كار بهتر موجب خشنودى خداوند خواهد بود.
و ما اهل بيت پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم)، به ولايت و رهبرى، از اين مدّعيانِ نالايق و عاملان جور و تجاوز، شايسته تريم .»
4 ـ و نيز در مقام ديگر فرمود:«إِنّا أَحَقُّ بِذلِكَ الْحَقِّ الْمُسْتَحَقِّ عَلَيْنا مِمَّنْ تَوَلاّهُ.»«ما اهل بيت به حكومت و زمامدارى ـ نسبت به كسانى كه آن را تصرّف كرده اند ـ سزاوارتريم.»از اين دو بخش از سخن امام(عليه السلام) نيز به وضوح استفاده مىشود كه آن حضرت خود را شايسته رهبرى و زمامدارى بر مردم مىداند، نه يزيد فاسد و دستگاه جائر او را.